TP.HCM duyệt chi 30 – 60 triệu đồng hỗ trợ đăng ký sáng chế và nhãn hiệu

TP.HCM vừa ban hành Quyết định 3270/QĐ-UBND (17/12/2025), phê duyệt chương trình phát triển tài sản trí tuệ đến năm 2030 trên địa bàn thành phố, mở ra hành lang hỗ trợ pháp lý và tài chính toàn diện cho hoạt động SHTT tại thành phố trong giai đoạn 5 năm tới.

Dữ liệu thống kê từ Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) trong giai đoạn 10 năm gần đây chỉ ra một nghịch lý đáng quan ngại tại Thành phố Hồ Chí Minh. Mặc dù địa phương luôn dẫn đầu cả nước về tổng lượng đơn đăng ký sở hữu công nghiệp (chiếm khoảng 39,4% so với 30,8% của Hà Nội), thành phố lại tụt hậu ở chỉ số chất xám cốt lõi là Sáng chế.

Cụ thể, trong khi số lượng đơn đăng ký nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp chiếm tỷ trọng áp đảo, số lượng đơn sáng chế của Thành phố thường xuyên thấp hơn so với Thủ đô Hà Nội (số liệu năm 2025 cho thấy Hà Nội đạt 1.301 đơn so với 612 đơn của TP.HCM).

Nguyên nhân bắt nguồn từ cơ cấu kinh tế đặc thù: Hà Nội tập trung các viện nghiên cứu đầu ngành của Trung ương, trong khi động lực kinh tế của TP.HCM nằm ở khu vực tư nhân – nơi rào cản chi phí pháp lý và tư vấn sở hữu trí tuệ vẫn còn quá lớn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).

Quyết định 3270/QĐ-UBND ra đời ngày 17/12/2025 được xem là lời giải trực diện cho thực trạng trên, với mục tiêu tăng trưởng số lượng đơn đăng ký sáng chế từ 16 – 18%/năm trong giai đoạn 2025 – 2030.

Định mức hỗ trợ theo chương trình mới

Điểm đột phá lớn nhất của văn bản nằm ở phương thức hỗ trợ tài chính. Thay vì áp dụng cơ chế hỗ trợ theo tỷ lệ phần trăm trên chi phí thực tế (thường là 70%) vốn đòi hỏi thủ tục giải trình hóa đơn phức tạp, Quyết định 3270/QĐ-UBND thiết lập cơ chế “định mức khoán”. Sự thay đổi giúp doanh nghiệp hoạch định chính xác nguồn lực tài chính và giảm thiểu chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.

Dưới đây là bảng tổng hợp định mức hỗ trợ chi tiết theo Quyết định 3270/QĐ-UBND:

Chi tiết mức hỗ trợ đăng ký sáng chế và nhãn hiệu theo Quyết định 3270/QĐ-UBND

Chính sách hỗ trợ tài chính trong Quyết định 3270/QĐ-UBND đóng vai trò như một công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô với ba tác động trọng yếu đến cộng đồng doanh nghiệp:

Thứ nhất, chia sẻ rủi ro đầu tư R&D. Chi phí dịch vụ pháp lý để soạn thảo một bản mô tả sáng chế chất lượng tại Việt Nam hiện dao động từ 25 đến 50 triệu đồng. Với mức hỗ trợ 30 triệu đồng/đơn, ngân sách thành phố bao phủ khoảng 60-80% chi phí rủi ro ban đầu cho doanh nghiệp.

Sự can thiệp tài chính tạo động lực để các doanh nghiệp khởi nghiệp mạnh dạn xác lập quyền sở hữu đối với công nghệ lõi, từ đó nâng cao định giá doanh nghiệp trong mắt các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Thứ hai, kích thích xuất khẩu tài sản vô hình. Mức hỗ trợ 60 triệu đồng cho đăng ký quốc tế tương đương với chính sách của các tỉnh lân cận như Tây Ninh, tạo nên một mặt bằng chính sách đồng bộ tại khu vực Đông Nam Bộ.

Khoản kinh phí giúp doanh nghiệp chi trả các lệ phí nộp đơn ban đầu qua hệ thống PCT hoặc Madrid, là bước đệm thiết yếu để hàng hóa Việt Nam thâm nhập thị trường Mỹ, EU mà không vướng phải các tranh chấp pháp lý đắt đỏ.

Thứ ba, thúc đẩy thương mại hóa nghiên cứu công. Việc quy định hỗ trợ 100% kinh phí và đặt mục tiêu 10-15% kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách phải được thương mại hóa buộc các trường đại học, viện nghiên cứu phải thay đổi tư duy.

Các đề tài nghiên cứu sẽ phải hướng đến tính ứng dụng và khả năng bảo hộ độc quyền thay vì chỉ dừng lại ở các bài báo khoa học hay báo cáo nghiệm thu.

Thách thức trong khâu thực thi và kiểm soát chất lượng

Dù sở hữu khung chính sách tiến bộ, quá trình triển khai Quyết định 3270/QĐ-UBND dự báo sẽ đối mặt với thách thức về “sáng chế rác”. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, khi có trợ cấp tài chính trực tiếp, số lượng đơn đăng ký thường tăng đột biến nhưng chất lượng có thể không tương xứng. Doanh nghiệp có thể nộp đơn nhằm mục đích nhận hỗ trợ hoặc làm đẹp hồ sơ năng lực đấu thầu mà thiếu đi chiến lược thương mại hóa dài hạn.

Cơ quan quản lý chuyên ngành là Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM sẽ chịu áp lực lớn trong việc thẩm định và hậu kiểm, đảm bảo dòng vốn ngân sách thực sự chảy vào các hoạt động đổi mới sáng tạo có giá trị thực tiễn. Đồng thời, việc giải ngân hỗ trợ cần quy trình tinh gọn, tránh tình trạng chi phí thời gian tuân thủ thủ tục hành chính vượt quá giá trị khoản hỗ trợ nhận được.

Quyết định 3270/QĐ-UBND ngày 17/12/2025 được ví như mảnh ghép pháp lý cuối cùng để hoàn thiện bức tranh hệ sinh thái khởi nghiệp của thành phố trong giai đoạn nước rút 2025 – 2030. Việc nhà quản lý chấp nhận chi tiền mặt thay vì chỉ dừng lại ở các ưu đãi thuế gián tiếp cho thấy sự quyết liệt chưa từng có của chính quyền thành phố trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp.

Sở hữu trí tuệ TP.HCM đón nhận động lực mới từ Quyết định 3270/QĐ-UBND

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Trúc – CEO Luật Điểm Tựa Vàng, đây là thời điểm không thể tốt hơn để các doanh nghiệp hành động. Ngân sách hỗ trợ thường có hạn mức niên độ, do đó các đơn vị cần nhanh chóng chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật và tra cứu tính mới ngay từ đầu năm 2026 để chiếm ưu thế nộp đơn sớm.

Hơn nữa, để tối ưu hóa lợi ích, doanh nghiệp nên vận dụng chiến lược “kép”: vừa đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ để nhận hỗ trợ tiền mặt, vừa tiến hành thủ tục công nhận Doanh nghiệp Khoa học Công nghệ để hưởng thêm các ưu đãi miễn giảm thuế thu nhập và tiền thuê đất dài hạn.

Cũng theo bà Trúc, dù cơ chế mới đã thoáng hơn với hình thức khoán gọn, doanh nghiệp vẫn cần lưu trữ cẩn trọng toàn bộ chứng từ hợp tác với đơn vị tư vấn luật. Đây sẽ là bằng chứng quan trọng phục vụ công tác thanh tra, kiểm toán ngân sách nhà nước sau này, đảm bảo sự minh bạch và an toàn pháp lý cho chính doanh nghiệp trong quá trình thụ hưởng chính sách.